Szanowny Panie Ministrze!

Dotyczy: barier przyłączeniowych dla biogazowni rolniczych oraz potrzeby przyspieszenia prac legislacyjnych i wprowadzenia priorytetu dla stabilnych źródeł odnawialnych energii (OZE) w projekcie ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (nr UC84)
 
Inicjatywa #HodowcyRazem, zrzeszająca osiem największych organizacji hodowców zwierząt w Polsce, której celem jest wspieranie rozwoju nowoczesnego, konkurencyjnego i niskoemisyjnego rolnictwa, zwraca uwagę na narastający problem odmów wydawanych przez operatorów systemów dystrybucyjnych w zakresie przyłączania rolniczych biogazowni do sieci elektroenergetycznej. Zjawisko to – mimo deklarowanego wsparcia dla odnawialnych źródeł energii – faktycznie blokuje rozwój najbardziej stabilnego i pożądanego segmentu OZE na obszarach wiejskich.

W kontekście procedowanego projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (nr UC84) oraz zgłoszonych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi uwag dotyczących nadania priorytetu biogazowniom rolniczym, podkreślamy, że postulaty resortu są w pełni zasadne i zasługują na ich uwzględnienie w toku dalszych prac legislacyjnych. Propozycje MRiRW w sposób merytoryczny i systemowy odpowiadają na realne bariery przyłączeniowe oraz umożliwiają stworzenie warunków do rozwoju stabilnych, krajowych źródeł energii odnawialnej na terenach wiejskich. Jednocześnie apelujemy o przyspieszenie prac legislacyjnych nad projektem ustawy UC84, który ma kluczowe znaczenie dla dalszego rozwoju biogazowni i biometanowni w Polsce. To nie tylko instrument dywersyfikacji dochodów gospodarstw rolnych, ale również istotny element krajowego bezpieczeństwa energetycznego, pozwalający w pełni wykorzystać potencjał surowcowy i środowiskowy polskiego rolnictwa.

Biogazownie rolnicze stanowią jeden z filarów transformacji energetycznej i gospodarki o obiegu zamkniętym. W przeciwieństwie do instalacji fotowoltaicznych czy wiatrowych mogą pracować w sposób ciągły i przewidywalny, zapewniając stabilność lokalnych sieci energetycznych oraz bezpieczeństwo dostaw energii. To źródła, które realnie wspierają bilansowanie krajowego systemu elektroenergetycznego i wzmacniają niezależność energetyczną rolnictwa.

Rozwój biogazowni w Polsce nie jest ograniczany brakiem technologii ani środków inwestycyjnych, lecz barierami przyłączeniowymi. Eksperci przyznają, że powodem odmów jest brak możliwości przyjęcia energii przez sieć, jednak, w praktyce prowadzi to do sytuacji, w której koncerny budują własne instalacje biogazowe, a rolnicy – mimo posiadania lokalnego substratu i gotowych projektów – są z tego rynku wyłączani. Takie działania skutkują monopolizacją sektora i utratą potencjału tysięcy gospodarstw, które mogłyby stać się lokalnymi producentami energii.

Z danych KOWR wynika, że w 2024 r. w Polsce funkcjonowały 192 instalacje biogazowe (w tym jedna biometanownia) o łącznej mocy 177 MW, wytwarzające blisko 469 mln m³ biogazu rolniczego. Produkt uboczny – ponad 6,1 mln ton nawozu organicznego – jest ponownie wykorzystywany w gospodarstwach, co stanowi przykład idealnego obiegu zamkniętego. W gospodarstwach hodowlanych, produkujących znaczne ilości gnojowicy i obornika, biogazownie pozwalają zagospodarować odpady, ograniczyć emisje, zredukować koszty energii i poprawić bilans węglowy. Brak możliwości inwestowania w takie źródła oznacza w najbliższych latach spadek konkurencyjności polskich producentów względem gospodarstw w innych krajach UE, które takie instalacje już posiadają.

Coraz więcej odbiorców płodów rolnych i żywca wymaga dziś raportowania śladu węglowego. Tylko inwestycje w biogazownie umożliwiają faktyczne obniżenie emisji i spełnienie tych kryteriów. Bez nich polskie gospodarstwa będą wypychane z europejskiego rynku przez konkurencję zagraniczną, szybciej dostosowującą się do wymogów klimatycznych i środowiskowych.

W pełni popieramy zgłoszone przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi uwagi do projektu ustawy (UC84), w szczególności dotyczące: rozszerzenia zwolnień z ograniczeń terminowych przyłączeń na biogazownie rolnicze; zapewnienia pierwszeństwa przyłączenia dla biogazowni rolniczych; gwarancji nieodmawiania wydania warunków przyłączenia i braku ograniczeń mocy dla instalacji biogazowych; oraz doprecyzowania przepisów dotyczących spółdzielni energetycznych i rozliczeń energii. Stanowisko resortu rolnictwa jest w pełni zgodne z zasadami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943, które premiuje wysokosprawną kogenerację i stabilne źródła energii jako priorytetowe w procesie bilansowania sieci.
 
Wnioski:

1. Uwzględnić w finalnym kształcie ustawy w całości uwagi MRiRW do projektu ustawy UC84, w szczególności dotyczące biogazowni rolniczych;
2. Wprowadzić trwałe i jednoznaczne zasady dotyczące priorytetu dla stabilnych źródeł energii, jakimi są biogazownie rolnicze;
3. Przeznaczyć środki finansowe na realną modernizację infrastruktury dystrybucyjnej na obszarach wiejskich, w celu usunięcia głównych barier ograniczających rozwój biogazowni.

Biogazownie rolnicze to nie tylko inwestycje w energię, lecz także istotny element bezpieczeństwa żywnościowego, środowiskowego i ekonomicznego polskiego rolnictwa. Ich rozwój wymaga konsekwentnego wsparcia administracyjnego oraz zapewnienia realnego dostępu do sieci elektroenergetycznej. Bez tego Polska utraci szansę na rozwój lokalnej, niskoemisyjnej i samowystarczalnej energetyki rolniczej oraz stabilnej produkcji zwierzęcej.
 
Z poważaniem